Γρεβενά

Αξιοθέατα Γρεβενών

Το Σπήλαιο

4356764901 11d80892dfΕπισκεφθείτε το σπήλαιο στη θέση Αγία Παρασκευή στην κωμόπολη της Δεσκάτης. Το Σπήλαιο είναι οικισμός 25χιλ.δυτικά της πόλης των Γρεβενών στον ορεινό όγκο της βορειοανατολικής Πίνδου. Ανήκει στο Δήμο Θεοδ. Ζιάκα του Ν.Γρεβενών και σήμερα έχει 160 κατοίκους. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 980 μ. στο νοτιότερο υψίπεδο του όρους Όρλιακα κάτω από την κορυφή Σταυρός. Δύο ποταμοί από δυτικά ο περιβολιώτικος και ανατολικά ο σμιξιώτικος ενώνονται κάτω από ένα απότομο αλλά με φοβερή ομορφιά βράχο και δημιουργούν τον Βενέτικο τον κυριότερο παραπόταμο του Αλιάκμονα. Ο οικισμός αναφέρεται , κυρίως σε γραπτά του Μοναστηριού που υπάρχει στο χωριό, με το όνομα ΠΥΛΑΙΟΝ ,πιθανώς επειδή δεσπόζει των οδών που συνδέουν Ήπειρο και Μακεδονία και ως ΣΠΗΛΙΟ επειδή είναι στους πρόποδες του όρους Σταυρός, που παλιότερα λεγόταν ΣΠΙΛΟΣ. Κατά καιρούς τυχαία αρχαιολογικά ευρήματα αποδίδουν στο χωριό ιστορία ύπαρξης 4 και πλέον χιλιετιών.

Ευρήματα της Νεολιθικής εποχής ( πέτρινος πέλεκης και σπασμένα αγγεία) στη θέση Κούλια : 

  • Χάλκινα ταφικά ευρήματα που χρονολογούνται τέλος χάλκινης αρχή σιδηράς εποχής στη πλατεία του χωριού.
  • Υπολείμματα τειχών ρωμαϊκής και βυζαντινής εποχής σώζονται μέχρι σήμερα και τα θεμέλια της ακρόπολης.

Η εκκλησία της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η Ιερά Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου Σπηλαιωτίσσης ιδρύθηκε το 1633 και ήταν Σταυροπηγιακή. Εσωτερικά η εκκλησία καλύπτεται από πλήθος αγιογραφιών εξαιρετικής τέχνης και είναι βυζαντινού ρυθμού. Το Μοναστήρι του Σπηλαίου είχε κρυψώνα οπού υπήρχαν αρκετά κειμήλια. Λειτουργούσε κρυφό σχολείο αλλά και στα νεώτερα χρόνια εκεί λειτουργούσε το σχολείο του χωριού. Καταστράφηκε από πυρκαγιά πριν το1940 και διεσώθη μόνο η εκκλησία.

Έδωσε πολλά στους απελευθερωτικούς αγώνες με αποκορύφωμα την μάχη που έδωσε στο Σπήλαιο ο οπλαρχηγός της περιοχής Θ.Ζιάκας το 1854.

Τα 2 Φαράγγια

Η διάβρωση χρόνων των ασβεστοπετρωμάτων από τους δύο ποταμούς δημιούργησε δύο σπάνια και αξιόλογα φαράγγια.  Ανατολικά το φαράγγι της Λιάτισας που έχει την ίδια ομορφιά αλλά είναι δύσκολα προσβάσιμο. Το διασχίζει ο σμιξιώτικος ποταμός ( Βελονιάς ). Εκεί υπάρχουν δύο πέτρινα γεφύρια του Κατσογιάννη και της Λιάτισας (του Κλέφτη ). Ένα άλλο διαβρωτικό αξιοθέατο είναι το Βαενάκι ένα τούνελ 10 μέτρα περίπου που διαπερνά ψηλά το βράχο της Πορτίτσας.Και ένα δεύτερο φαράγγι,νοτιοδυτικά το φαράγγι της Πορτίτσας με την πέτρινη γέφυρα στο στόμιό της. Έχει ύψος 300 μέτρα περίπου και η άγρια ομορφιά σε συναρπάζει. Το διαπερνά ο περιβολιώτικος ποταμός.

Μια καταπληκτική διαδρομή που ξεκινάει από το γεφύρι του Κατσογιάννη και καταλήγει στο γεφύρι του Κλέφτη, ένα χ.μ. περίπου σε ένα πολύ στενό φαράγγι, με πλάτος 2 μέτρα και επιβλητικούς βράχους που  φτάνουν σε ύψος τα 150 μέτρα. Σκοτεινό και ενδιαφέρον μιας και σε πολλά σημεία του δεν περνά ο ήλιος. Η χρήση σχοινιών δεν είναι απαραίτητη μιας και δεν έχει μεγάλους βράχους για να καταρριχηθούμε αλλά μπορούμε να απολαύσουμε το κολύμπι με χρήση σωσίβιου στις φυσικές λεκάνες και κολυμπήθρες που υπάρχουν καθ’ όλη τη διαδρομή. Το ποτάμι που διασχίζει το φαράγγι είναι ο Βελονιάς.

Διάρκεια δραστηριότητας: 3 ώρες περίπου
Κατώτατο όριο ηλικίας: 12 ετών
Υλοποίηση: Κάθε Σαββατοκύριακο από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο
Ελάχιστος αριθμός συμμετεχόντων: 4 άτομα

Τιμή: 30 €/άτομο
Περιλαμβάνονται:

  • έμπειροι συνοδοί
  • τοπικές μεταφορές (εφόσον κρίνονται απαραίτητες)
  • όλος ο απαραίτητος εξοπλισμός  (σχοινιά, σωσίβια, κράνη, baudrier)
  • πικ νικ

Μοναστήρι της Παναγίας στη Σαμαρίνα

64867021Η επίσκεψη στο Μοναστήρι της Παναγίας είναι απαραίτητη για να θαυμάσει κάποιος τις αξιόλογες αγιογραφίες ,την αρχιτεκτονική της εκκλησίας και να προσκυνήσει την Χάρη της.Ο ναός της Μεγάλης Παναγίας στη Σαμαρίνα με το πεύκο πάνω στον τρούλο, μαγεύει χιλιάδες κόσμο το Δεκαπενταύγουστο, ενώ στην είσοδο της Βάλια Κίρνα ή αλλιώς της κοιλάδας του διαβόλου, στέκει ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και η Αγία Παρασκευή. Ιδιαίτερο θρησκευτικό μνημείο για την Περιφερειακή Ενότητα είναι η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Παναγία Σπηλιώτισσα που ιδρύθηκε το 1643.
Το τέμπλο του ναού, η πόρτα και τα παράθυρά του αποτελούν εξαιρετικά δείγματα ξυλογλυπτικής του 17ου αιώνα. Δεκάδες ακόμη πέτρινοι ναοί και ξωκλήσια κοσμούν κάθε άκρη της Περιφερειακής Ενότητας και έχουν ανοιχτές τις πόρτες σε πιστούς και επισκέπτες του τόπου.                        

Ναός Αγίου Νικολάου

7a6bc27df87a756e0a87388463df6cc5Στο δρόμο που συνδέει τα Γρεβενά με το χωριό Περιβόλι, σε μια δασωμένη πλαγιά, δίπλα στον παραπόταμο του Αλιάκμονα, βρίσκεται ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου. Αποτελούσε καθολικό μονής και φαίνεται ότι ανοικοδομήθηκε το 1803, πιθανότατα στη θέση παλαιότερου ενοριακού ναού.
Στη σημερινή του μορφή είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος τετρακιόνιος με τρούλο, πλάγιες κόγχες-χορούς αθωνικού τύπου, και ευρύχωρη λιτή στα δυτικά. Ο τρούλος, που υψώνεται στον κυρίως ναό, έχει οκτάπλευρο τύμπανο, διαρθρωμένο με αβαθή αψιδώματα στις όψεις, που φέρεται σε τέσσερις ημικυλινδρικές καμάρες, οι οποίες στηρίζονται σε δύο κίονες δυτικά και δύο πεσσούς ανατολικά. Μεταξύ των τόξων και του τυμπάνου μεσολαβεί δεύτερη προέχουσα σειρά τόξων μικρού πλάτους. Η ανατολική κεραία του σταυρού επιμηκύνεται αρκετά ώστε να στεγάζει και το ιερό, που οριοθετείται με ένα ακόμη ζεύγος πεσσών.
Τα τέσσερα γωνιαία διαμερίσματα και τα δύο ενδιάμεσα του ανατολικού τμήματος στεγάζονται με καμάρες εγκάρσιου άξονα. Η κόγχη του ιερού βήματος είναι επτάπλευρη εξωτερικά και ημικυκλική εσωτερικά, ενώ οι κόγχες της πρόθεσης και του διακονικού είναι ημικυκλικές και ανοίγονται στο πάχος του ανατολικού τοίχου.  Ο τρούλος της λιτής, όμοιου τύπου με τον αντίστοιχο του κυρίως ναού, στηρίζεται σε τέσσερα τόξα με προεξέχουσα τριπλή κλιμακωτή διάταξη, που περιορίζουν σημαντικά τη διάμετρό του σε σχέση με το στεγαζόμενο τετράγωνο χώρο.
Το βόρειο και το νότιο τόξο στηρίζονται σε μικρού πλάτους ημικυλινδρικές καμάρες. Στην τοιχοποιία γίνεται χρήση λίθων διαφορετικής επεξεργασίας. Περισσότερο επιμελημένη παρουσιάζεται η τοιχοδομή των τρούλων, των κογχών του ιερού και των χορών από λαξευμένους ή ημιλαξευμένους πωρόλιθους ή χονδρολαξευμένους παλακοειδείς ασβεστόλιθους. Η εξωτερική κάλυψη της στέγης γίνεται με σχιστολιθικές πλάκες. Στο εσωτερικό του ο ναός φέρει ξυλόγλυπτο τέμπλο με συμβολικό φυτικό και ζωικό διάκοσμο, καθώς και σκηνές από το Δωδεκάορτο και τα Πάθη, μορφές αγίων και αγγέλων ή λαϊκότροπα μοτίβα, όπως ανθοδοχεία και γοργόνες. Οι δεσποτικές εικόνες πρέπει να φιλοτεχνήθηκαν, σύμφωνα με το έτος της αφιερωματικής επιγραφής σε μία από αυτές γύρω στο 1806.
Το 1997 η στέγη του ναού κατέρρευσε, συμπαρασύροντας και μεγάλο τμήμα της τοιχοποιίας. Τότε λήφθηκαν τα πρώτα σωστικά μέτρα και πραγματοποιήθηκε η αποτύπωση του μνημείου, ενώ μετά την ολοκλήρωση και έγκριση της μελέτης στερέωσης-αποκατάστασης, κατά τα έτη 1998-2000 πραγματοποιήθηκε η στερέωση και ανάδειξή του.

Η Βιβλιοθήκη

Η Βιβλιοθήκη με την ίδρυσή της στεγάστηκε προσωρινά και για τρία χρόνια σε αίθουσα του Δήμου Γρεβενών. Το 1992 μεταφέρθηκε σε ιδιωτικό κτίριο και το 2001 μεταστεγάστηκε στη σημερινή της θέση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Γρεβενών. Οι συλλογές της περιλαμβάνουν σήμερα 28.000 τόμους βιβλίων και μεγάλο αριθμό οπτικοακουστικού υλικού. Τα μέλη της είναι αρκετά και καλύπτουν όλες τις ηλικίες ακόμη και νήπια. Παράλληλα η Βιβλιοθήκη συμμετέχει στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης με διάφορες εκδηλώσεις και δραστηριότητες. Διοργανώνει ομιλίες, παρουσιάσεις βιβλίων, προβάλλει την τοπική ιστορία και τον τοπικό πολιτισμό.

Βάλια Κάλντα

arkoydorema valia caldaΟ Εθνικός Δρυμός Πίνδου "Βάλια Κάλντα" είναι ένας από τους σπουδαιότερους και πιο παρθένους Δρυμούς της Ελλάδας. Ιδρύθηκε με το Β.Δ. 487/1966 (ΦΕΚ 120/Α΄/66) με σκοπό την προστασία της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας. Έχει έκταση περίπου 69.000 στρέμματα που χωρίζονται στον πυρήνα και την περιφερειακή ζώνη του δρυμού. Βρίσκεται στην οροσειρά της Πίνδου στα όρια των νομών Γρεβενών και Ιωαννίνων.

Περιλαμβάνει την κοιλάδα της Βάλια Κάλντα, η οποία βρίσκεται σε υψόμετρο 1400 περίπου μέτρα και περιτριγυρίζεται από τα βουνά Λύγκος και Μαυροβούνι (Φλέγκα 2.159 μέτρα) μέχρι και τις κορυφές του βουνού Αυγό (Υψ. 2177 μέτρα). Την κοιλάδα διασχίζουν αρκετά ρέματα με σημαντικότερο το Αρκουδόρεμα, το οποίο αποτελεί παραπόταμο του Αώου.

Το όνομα "Βάλια Κάλντα" σημαίνει στα βλάχικα ζεστή κοιλάδα. Προφανώς ο δρυμός πήρε το όνομά του κατ' ευφημισμό, λόγω του ότι αποτελεί μία από τις πιο κρύες και υγρές περιοχές της Ελλάδας. Το κλίμα είναι ορεινό-μεσογειακό, από τα πλουσιότερα στην Ελλάδα σε κατακρημνίσματα(1.500mm/έτος) και χιονοπτώσεις. Τα καλοκαίρια είναι δροσερά με αρκετές τοπικές βροχές. Η νέφωση είναι υψηλή και οι παγετοί συνηθισμένοι από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάϊο, ενώ το χιόνι καλύπτει τον Δρυμό 7 με 8 μήνες το χρόνο.

Η γεωλογική συγκρότηση του Δρυμού αποτελείται από πετρώματα της ομάδας του φλύσχη με αρκετό οφείτη, γάβρο, ασβεστόλιθο και δολομίτη με κυρίαρχη εμφάνιση του σερπεντίνη. Τα εδάφη του δρυμού σχηματίστηκαν από την αποσάθρωση του περιδοτίτη και του σερπεντίνη. Είναι αργιλώδους, αργιλοπηλώδους υφής, όξινης χημικής αντίδρασης και πλούσια σε μαγνήσιο και σίδηρο ενώ πολλές φορές περιέχουν τοξικές συγκεντρώσεις χρωμίου, νικελίου, μαγγανίου και αλουμινίου.

Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου αποτελεί έναν από τους τελευταίους βιότοπους της καφετιάς αρκούδας και τόπος που βρίσκουν χειμερινό καταφύγιο διάφορα είδη της ελληνικής πανίδας. όπως αγριόγιδα, ζαρκάδια, αγριογούρουνα, γύπες, δρυοκολάπτες, χρυσαετοί, μαυροπελαργοί, αρπακτικά νυχτόβια πουλιά και άλλα πτηνά, ερπετά, αμφίβια και θηλαστικά. Συνολικά έχουν καταμετρηθεί 72 είδη πουλιών, 6 είδη αμφιβίων και 7 είδη ερπετών, τα οποία είναι αρκετά σπάνια και προστατεύονται σε όλο τον κόσμο.

Εκτός από την πλούσια πανίδα του δρυμού, ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι και η χλωρίδα του. Τεράστια και πυκνά δάση μαύρης και λευκόδερμης πεύκης και οξιάς καλύπτουν μεγάλο μέρος του δρυμού. Επίσης, υπάρχουν διάσπαρτα δέντρα άλλων ειδών όπως ελάτη, δρυς, σφένδαμος και άλλα φυλλοβόλα πλατύφυλλα δέντρα. Παραποτάμια, η βλάστηση περιλαμβάνει πλατάνια, διάφορα είδη ιτιάς, σκλήθρου, αριάς κτλ. Στην υποβλάστηση κυριαρχεί το πυξάρι, πολλά είδη βάτου, αναρριχητικά φυτά καθώς και φυλλοβόλοι θάμνοι. Επίσης φύονται πολλά προστατευόμενα ενδημικά και σπάνια είδη χλωρίδας. Τέλος, αξιοσημείωτο είναι η εμφάνιση δύο μικρών συστάδων δασικής πεύκης (κόκκινη πεύκη) με 32 δέντρα και με 30 δέντρα αντίστοιχα στην κοιλάδα και κοντά στο ρέμα Σαλιατούρα.

Εξαιρετικά πλούσια είναι και η μυκοχλωρίδα του δρυμού. Τα μανιτάρια είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες και εντυπωσιακές μορφές ζωής που φιλοξενούνται στο δρυμό. Γενικά το τοπίο στη Βάλια Κάλντα είναι εντυπωσιακό. Τα πυκνά δάση εναλλάσσονται από γυμνές υπαλπικές και βραχώδεις εκτάσεις και τεράστιους γκρεμούς, ενώ η έντονη παρουσία του υγρού στοιχείου σε συνδυασμό με την εξαιρετικά πλούσια πανίδα και την εντυπωσιακή μορφή πολλών μανιταριών καθιστά τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου ξεχωριστό προορισμό ετησίως για εκατοντάδες φυσιολάτρες περιηγητές.

  • Από την συνολική έκταση των 68.990 στρ τα 48.718στρ ποσοστό 70,62% ανήκουν στο Ν. Γρεβενών και τα υπόλοιπα 20.272στρ ήτοι ποσοστό 29,38% ανήκουν στον Ν. Ιωαννίνων.
  • Από την συνολική έκταση των 33.490στρ του Πυρήνα του Δρυμού τα 29.658στρ ήτοι ποσοστό 88,56% ανήκουν στο Ν. Γρεβενών και τα 3.832στρ ήτοι ποσοστό 11,44% ανήκουν στον Ν. Ιωαννίνων.
  • Από την συνολική έκταση των 35.500στρ της ζώνης προστασίας τα 19.060στρ ήτοι ποσοστό 53,69% ανήκουν στο Ν. Γρεβενών και τα 16.440στρ ήτοι ποσοστό 46,31% ανήκουν στον Ν. Ιωαννίνων.

Για περισσότερες πληροφορίες καθώς και τηλέφωνα για το καταφύγιο επισκεφτείτε http://www.katafigiovaliacalda.com/

Θέατρο Καστράκη

815 285 GREVENA 1

Ένα θέατρο χτισμένο σύμφωνα με τα αρχαία πρότυπα με χωρητικότητα 2.500 θεατών. Εκεί διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις αλλά και θρησκευτικές τελετέ όπως Ανάσταση,Επιτάφιος,Λιτανεία κτλ.

 

 

Ρολόι

44962653Το σήμα-κατατεθέν της πόλης. Βρίσκεται στην πλατεία Ελευθερίας στην «καρδία» της πόλης και αποτελεί σωζόμενο κτίσμα της Τουρκοκρατίας. Έχει σχήμα πενταγώνου με μήκος πλευράς 2μ. και το συνολικό του ύψος ξεπερνά τα 20μ. Πριν απ'την απελευθέρωση λειτουργούσε ως τμήματουρκικού τζαμιού. Στο εσωτερικό του που είναι κενό, υπάρχει κυκλική σκάλα η οποία οδηγεί σε περιμετρική βεράντα. Μετά τη βεράντα υψόνονται καμάρες που στηρίζουν έναν κωνικό τρούλο, στη βάση του οποίου είναι ενσωματωμένες μεγάλες πλάκες ρολογιού.

 

Εθνικό πάρκο Βόρειας Πίνδου

vovousa2-310x210Το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου θεσμοθετήθηκε το 2005 με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 23069/14-6-05 και περικλείει στα όριά του τους δύο Εθνικούς Δρυμούς, του Βίκου - Αώου και της Πίνδου (Βάλια Κάλντα), έντεκα περιοχές που ανήκουν στο Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών «Natura 2000», ολόκληρη σχεδόν την περιοχή του Ζαγορίου, ένα τμήμα της περιοχής της Κόνιτσας και του Μετσόβου και το δυτικό τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Γρεβενών. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες χερσαίες Προστατευόμενες Περιοχές στη χώρα μας, με συνολική έκταση 1.969.741 στρεμμάτων, και αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο περιοχές, καθώς συνδυάζει μοναδικά το φυσικό με το ανθρωπογενές περιβάλλον. Η ύπαρξη πλήθους ενδημικών ειδών χλωρίδας, όλων σχεδόν των μεγάλων άγριων θηλαστικών που διαβιούν στη χώρα μας, καθώς και σπάνιων ειδών ορνιθοπανίδας, προσδίδουν στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου ιδιαίτερη οικολογική αξία. Η περιοχή επίσης είναι ιδιαίτερα πλούσια σε ιστορικά και πολιτισμικά στοιχεία. Παραδοσιακοί οικισμοί, πέτρινα τοξωτά γεφύρια, περίτεχνοι ναοί και μοναστήρια, νερόμυλοι και πέτρινες σκάλες κυριαρχούν σε όλο το δομημένο περιβάλλον του Πάρκου.

Περισσότερες πληροφορίες για το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου και το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου - Αώου και Πίνδου διατίθενται στην ηλεκτρονική διεύθυνση  http://www.pindosnationalpark.gr/index.php

Παραδοσιακά χωριά

Ανάμεσα στον Εθνικό Δρυμό "Βάλια Κάλντα" και στο Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας βρίσκονται μερικά από τα ομορφότερα χωριά της Περιφερειακής Ενότητας Γρεβενών. Η Αβδέλλα, από όπου κατάγονταν οι πρώτοι κινηματογραφιστές των Βαλκανίων (οι αδερφοί Μανάκια) και το Περιβόλι αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα καλοκαιρινά θέρετρα της Περιφερειακής Ενότητας Γρεβενών. Αν και το χειμώνα τα χωριά αυτά δεν έχουν πολλούς μόνιμους κατοίκους, κάθε καλοκαίρι γεμίζουν με κόσμο και φιλοξενούν πολλούς κτηνοτρόφους με τα κοπάδια τους.

6-smixi-sykasΗ Σαμαρίνα και η Σμίξη, φημισμένα βλαχοχώρια, οι Φιλιππαίοι, η Αετιά, η Λάβδα, το Δοτσικό και το Μεσολούρι είναι από τα χωριά που δέχονται πληθώρα τουριστών κατά τη διάρκεια του χειμώνα λόγω της κοντινής τους απόστασης με το Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας. Αρκετά από αυτά τα χωριά φημίζονται και για τα παραδοσιακά πανηγύρια τους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και ιδιαίτερα την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου.

16-spilaio-sykasΕξαιρετικής φυσικής ομορφιάς χωριό είναι το Σπήλαιο, το οποίο είναι χτισμένο στους πρόποδες του όρους Σταυρός και είναι ένας από 19-ziakas-sykasτους παλαιότερους οικισμούς της Δυτικής Μακεδονίας. Άλλο γνωστό χωριό είναι ο Ζιάκας, χτισμένο σε 900 μ. υψόμετρο με υπέροχη θέα στον Όρλιακα. Από το Ζιάκα καταγόταν ο γνωστός οπλαρχηγός Θεόδωρος Ζιάκας, από τον οποίο πήρε το όνομά του το χωριό.

23-kalloni-sykasΗ Καλλονή, το Μέγαρο και η Καλλιράχη είναι τρία άλλα πολύ γραφικά χωριά που θυμίζουν τα μαστοροχώρια της Ηπείρου, ενώ στην 27-krania-sykasνοτιοδυτική πλευρά της Περιφερειακής Ενότητας, το Κυπουρειό, Μοναχίτι, η Κρανιά, και το απομονωμένο Μικρολίβαδο με το αλπικά τοπίο διακρίνονται για το μαγευτικό φυσικό περιβάλλον και την πλούσια χλωρίδα και πανίδα τους.

Λιγότερο γραφικά αλλά με περισσότερη ζωή σε όλη τη διάρκεια του χρόνου είναι τα χωριά που βρίσκονται στη βόρεια πλευρά της Π.Ε. . Το Σειρήνι, οι Αμυγδαλιές, το Ελεύθερο, ο Άγιος Γεώργιος, η Κιβωτός, ο Βατόλακος και η Μυρσίνα είναι μερικά από αυτά τα χωριά με ακρετούς μόνιμους κατοίκους,

Στην ανατολική πλευρά του χωριού, βρίσκονται αρκετά χωριά, όπως ο Πόρος και η Κνίδη, τα οποία υπέστησαν μεγάλες ζημιές κατά το σεισμό του 1995. Αποτέλεσμα της καταστροφής, είναι η ανακατασκευή των χωριών στο μεγαλύτερο μέρος τους. Έτσι τα χωριά αυτά μπορεί να έχασαν λίγο τη γραφικότητά τους, αλλά δεν έχασαν την ομορφιά του φυσικού τους τοπίου. Έτσι η Κνίδη, η Ιτέα, το Νησί, οι Αγαλέοι και τα κοντινά τους χωριά, χτισμένα στις όχθες του Αλιάκμονα, διαθέτουν πλούσιο φυσικό περιβάλλον. Στην ίδια περιοχή βρίσκονται η Σαρακήνα και το Παλαιοχώρι, δύο από τα μεγαλύτερα κεφαλοχώρια της Π.Ε. κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

36-karpero-sykasΆλλα όμορφα χωριά της Περιφερειακής Ενότητας είναι το Τρίκωμο ή Ζάλοβο το οποίο δημιουργήθηκε από την ένωση τριών 34-deskati-sykasοικισμών, το Κοσμάτι, ο Αιμιλιανός, καθώς και τα υπόλοιπα χωριά στο νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα της Π.Ε., τα οποία είναι και περισσότερο πεδινά. Το πιο γνωστό χωριό στην περιοχή είναι το Καρπερό, ενώ ιδιαίτερα γνωστή είναι και η κωμόπολη της Δεσκάτης, η οποία είναι αρκετά γραφική και αποτελεί ένα αυτόνομο διοικητικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και εμπορικό κέντρο.

Καταφύγιο Βουνάσας

tourism 25 smallΤο καταφύγιο του ορειβατικού συλλόγου στη Βουνάσα (1415 μ.) δίπλα στον Πρίονο (1615 μ.), χωρητικότητας 50 ατόμων, αποτελεί πόλο έλξης για διαμονή, σε ορειβάτες- πεζοπόρους και μη, όλες τις εποχές. Από αυτό μπορεί κανείς να δει τις ομορφιές της Ξηρολίμνης, της κορυφής Πρίονος στα 1616 μ., την Κοζάνη, τον κάμπο του Ν. Γρεβενών, τη λίμνη Πολυφύτου και τη Λίμνη του φράγματος του Αγ. Ιλαρίωνα, που κατασκευάζει η Δ.Ε.Η.

Το Καταφύγιο έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει γύρω στους 70 ορειβάτες - πεζοπόρους και αποτελεί τη βάση για οποιαδήποτε ορειβατική και αναρριχητική προσπάθεια. Η κατασκευή του υπήρξε μία από τις βασικές επιδιώξεις και προσπάθειες του Φυσιολατρικού - Ορειβατικού Χιονοδρομικού Συλλόγου Δεσκάτης (Φ.Ο.Χ.ΣΥ.Δ.), απώτερος σκοπός του οποίου είναι ο σεβασμός και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η διάσωση της χλωρίδας και πανίδας της Βουνάσας. Το Καταφύγιο λειτουργεί κατόπιν συνεννόησης με το Σύλλογο.

Το μικρό χιονοδρομικό κέντρο κάτω από τον Πρίονο μπορεί να «μυήσει» μικρούς και μεγάλους στην ομορφιά της χιονοδρομίας και του ski. Τα βράχια του Πρίονου μπορούν να ικανοποιήσουν κάθε κατηγορίας αναρριχητές. Η πλούσια πανίδα και χλώρίδας της Βουνάσας δίνει την ευκαιρία στον περιηγητή να μαζέψει βότανα, να γνωρίσει και να αγαπήσει το «τσάι του βουνού», το αγαπημένο βότανο των Δεσκατιωτών. Ο Αλιάκμονας δίνει τη δυνατότητα να συμμετάσχει ο καθένας σε δραστηριότητες ιδιαίτερων σπορ: canoe-kayak, rafting κλπ.

Η Ομάδα Διάσωσης του Φ.Ο.Χ.ΣΥ.Δ. είναι πάντα διαθέσιμη και σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο. Από το καταφύγιο περνά και το Ε4 (Διεθνές ορειβατικό μονοπάτι), καθώς και σημαντικά σηματοδοτημένα μονοπάτια. Υπάρχουν ακόμη δύο σηματοδοτούμενα Ορειβατικά Μονοπάτια, που οδηγούν στο καταφύγιο. Το ένα ξεκινά από τη Δεσκάτη (ξωκλήσι Αγ. Γεωργίου) και το άλλο από το μοναστήρι της Αγ. Ευαγγελίστριας.

Η πηγή Κρυονέρι τροφοδοτεί με νερό το διπλανό χωριό Παρασκευή. Πίσω από το βουνό της Δεσκάτης, τον Τρέτιμο, ρέει εντυπωσιακά ο Αλιάκμονας. Η περιοχή των Καμβουνίων μεταξύ της Μονής του Ευαγγελισμού και του Ορειβατικού Καταφύγιου έχει προταθεί από ειδικούς μελετητές ως Εθνικός Δρυμός, καθώς εκεί διαβιούν πολλά ζώα (μεταξύ των οποίων και ζαρκάδια) και πουλιά. Εξαιρετική θέα μπορεί κανείς να απολαύσει από τις τοποθεσίες του ναού του Αγ. Αχιλλίου στο όρος Τρέτιμος, από το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, από την κορυφή Πρίονος (1616 μ.) στα Καμβούνια και από το Καταφύγιο (1414 μ.).

Ο δήμος της Δεσκάτης έχει μεριμνήσει για την δημιουργία πίστας εκμάθησης σκι στη θέση «Λάκα Τσόλικα» της Βουνάσας, η οποία λειτούργησε πολύ πρόσφατα. Στην πίστα αυτή που βρίσκεται σε μια υπέροχη τοποθεσία, μικροί και μεγάλοι μπορούν να εκπαιδεύονται αλλά και να απολαμβάνουν το σκι. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να απευθυνθείτε στο τηλ. του Δήμου Δεσκάτης: 24620-31203.

Το Καταφύγιο είναι ανοιχτό (και διανυκτερεύων) στους επισκέπτες τα Σαββατοκύριακα και σε εορταστικές περιόδους κάθε μέρα. Μπορείτε να πάτε για διανυκτέρευση ή για απλή επίσκεψη να θαυμάσετε τη μοναδική φυσική ομορφιά της περιοχής και να περπατήσετε στα δύο μεγάλα σημαδεμένα (από τον Φ.Ο.Χ.ΣΥ.Δ) μονοπάτια που υπάρχουν στο ελατόδασος. Βέβαια οι ενδιαφερόμενοι μπορούν κατόπιν συννενοήσεως με τον υπεύθυνο λειτουργίας να μείνουν στο καταφύγιο και οποιαδήποτε άλλη μέρα επιθυμούν. Προσφέρεται φαγητό ημέρας μαγειρεμένο παραδοσιακά καθώς και ροφήματα. Το καταφύγιο είναι οργανωμένο:

  • Περιοχή: Βουνάσσια 1424 μ. (Κορυφή Πρίονος 1616 μ.)
  • Τηλέφωνο:  -
  • Ηλεκτρικό: Ναι
  • Χωρητικότητα: 50 άτομα
  • Θέρμανση: Κεντρική θέρμανση, Ξυλόσομπες, 2 τζάκια
  • Κουζίνα: Οργανωμένη
  • Τουαλέτες: Εσωτερικές και εξωτερικές

Ενδεικτικές Χιλιομετρικές Αποστάσεις:

  • Δεσκάτη - Γρεβενά: 60 χλμ.
  • Αθήνα - Γρεβενά: 422 χλμ.
  • Θεσσαλονίκη - Γρεβενά: 192 χλμ.
  • Κοζάνη - Γρεβενά: 56 χλμ.
  • Σέρρες - Γρεβενά: 278 χλμ.
  • Ιωάννινα - Γρεβενά: 190 χλμ.
  • Βόλος - Γρεβενά: 214 χλμ.
  • Άργος - Γρεβενά: 584 χλμ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Φυσιολατρικός Ορειβατικός Χιονοδρομικός Σύλλλογος Δεσκάτης (Φ.Ο.Χ.ΣΥ.Δ ) 
Διεύθυνση: Δεσκάτη Γρεβενών Τ.Κ. 51200
Τηλέφωνα: 24620-31597, 24620-32780

Μνημείο Αννίτσας

annitsa1Δυτικά της πόλης των Γρεβενών, σε απόσταση ευθείας γραμμής 28 χιλιομέτρων, στο όρος Λύγκος, βρίσκεται το Μνημείο των πεσόντων Αξιωματικών και Οπλιτών Νομού Γρεβενών 1940-1941,εναντών των φασιστών Ιταλών επιδρομέων.

Ανεγέρθηκε στη θέση «Αννίτσα», στο προσήλιο Φιλιππαίων, σε υψόμετρο 1700 μέτρων. Η θέση αυτή βρίσκεται στο κέντρο νοητής ευθείας 3 χιλιομέτρων μεταξύ των κορυφών (από βορρά προς νότο): Σκούγκζας υψ.1799 και Βασιλίτσας υψ. 2248.

Η ανέγερσή του αποφασίστηκε το 1978 σε κοινή συνεδρίαση των εφεδροπολεμικών οργανώσεων Νομού Γρεβενών μετά από πρόσκληση – πρόταση του Διευθυντού του Γραφείου Υπηρεσίας Εφέδρων Ν. Γρεβενών και εφέδρου λοχαγού Ιωάννη Χρ. Πέτρου, προς τους Συνδέσμους: Εφέδρων Αξιωματικών, Τραυματιών και Πολεμιστών Οπλιτών, Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου και Συλλόγου Εθνικής Αντίστασης.

Ως σημείο ανέγερσης προτάθηκε η περιοχή Σταυρού Σμίξης ή εκατέρωθεν αυτής διότι:

  1. Εκεί ο Άγιος Κοσμάς περί του τέλους του 18ου αιώνα, τοποθέτησε ξύλινο σταυρό λέγοντας: «Αν κάποτε εχθρός έλθει από βορράν προς τα εδώ, δε θα περάσει κάτω από αυτόν το σταυρό».
  2. Η περιοχή αυτή, είναι το πλησιέστερο σημείο μαχών του Ελληνικού Στρατού εναντίων των ιταλικών στρατευμάτων το 1940-41 στο νομό Γρεβενών, προς τους τάφους των 120 και πλέον νεκρών στρατιωτών Γρεβενιωτών, οι οποίοι είναι θαμμένοι στη Βόρειο Ήπειρο.annitsa2
  3. Εκεί επάνω ο λαός των Γρεβενών με την επίβλεψη και συνδρομή της χωροφυλακής, σύμφωνα με την εντολή του Αρχηγείου Στρατού Ελλάδος, μετέφερε δικά του τρόφιμα και πυρομαχικά του στρατού, ενισχύοντας τόσο τις υποχωρούσες και τις επιβραδυντικώς μαχόμενες, όσο και τις επιστρατευθείσες για αντεπίθεση μονάδες του στρατού μας.
  4. Εκεί έγινε η ταχύτατη συγκέντρωση και παράταξη επιστρατευμένων, κατά το πλείστον, μονάδων του Ελληνικού Στρατού για άμυνα και αντεπίθεση.
  5. Από τη γραμμή αυτή άρχισε η οριστική και νικηφόρα αντεπίθεση άνευ οπισθοχωρήσεως του στρατού μας, εναντίων της 3ης ορεινής ιταλικής μεραρχίας αλπινιστών (ΤΖΟΥΛΙΑ), υπό το στρατηγό ΤΖΙΡΟΤΤΙ. Οι Ιταλοί είχαν διεισδύσει ως τις 3 Νοεμβρίου στη Σαμαρίνα – Δίστρατο, καλύπτοντας το αριστερό τμήμα της κύρια επίθεσής τους με 5 μεραρχίες, εναντίων μιας και μόνο ελληνικής μεραρχίας, της 8ης, στην περιοχή της Ηπείρου (Καλπάκι).
  6. Από τη γραμμή εξορμήσεως – εφόδου και μαχών (Σκούγκζα – Αννίτσα – Βασιλίτσα), μια ταξιαρχία ιππικού υπό τον Συν/χη Σωκράτη Δημάρατο και τριών ταγμάτων πεζικού, ήτοι: του 1ου του 51ου Συντάγματος Δαβάκη μεθ’ ουλαμού ιππικού, του 1ου του 50ου Συντάγματος Τρικάλων και του 3ου του 7ου Συντάγματος Χαλκίδος, με μελετημένη, ταχύτατη και ορμητική αντεπίθεση από τις 3 έως τις 7 Νοεμβρίου. Συνέτριψε την ιταλική μεραρχία Τζούλια, χαρίζοντας την πρώτη μεγάλη νίκη του στρατού μας. Το μέγεθος της νίκης αποδεικνύεται από το ότι επί τόπου βρίσκονταν ο Διοικητής της 10ης μεραρχίας πεζικού Βας. Βραχνός και ο Διοικητής του Β΄Σώματος Στρατού Αντιστράτηγος Δημ. Παπαδόπουλος.

Μετά από την παρουσίαση αυτών των ιστορικών δεδομένων, ο Σύνδεσμος Τραυματιών και Πολεμιστών οπλιτών του Νομού Γρεβενών, ενθουσιωδώς πρότεινε να αναλάβει το όλο έργο ο ίδιος, έχοντας την συμπαράσταση όλων των άλλων Συνδέσμων.

annitsa3

Συγκινητική ήταν η παρουσία του προέδρου του παραπάνω Συνδέσμου κ. Δημητρίου Ραμαντάνη ο οποίος κλαίγοντας, στο έπακρον συγκινημένος, σε ερώτηση μου, γιατί; απάντησε: «Τον αδελφούλη μου τον Ηλία έχω θάψει με τα ίδια μου τα χέρια στην Κορυτσά, που σκοτώθηκε στον Μοράβα» (πρόκειται για τον έφεδρο επιλοχία Ηλία Ραμαντάνη).

Εδώ θα πρέπει να γνωρίσουμε και το Διοικητικό Συμβούλιο των πολεμιστών οι οποίοι ανέλαβαν με απόλυτο αυθορμητισμό, το μεγάλο αυτό έργο.

  1. Δημήτριος Κ Ραμαντάνης, πρόεδρος
  2. Χρήστος Γ Αναγνώστου, αντιπρόεδρος
  3. Ιωάννης Ευστ Ανδρεάδης, γενικός γραμματέας
  4. Νικόλαος Αχιλ. Σιόβας, ταμίας
  5. Νικόλαος Ανασ Βαρσάμης, μέλος
  6. Θεόδωρος Παν Καφτεράνης, μέλος
  7. Γεώργιος Δημ. Κλημίδης, μέλος
  8. Αχιλλέας Στερ. Κοσματόπουλος, μέλος
  9. Θεμιστοκλής Ευθ. Νασιόπουλος, μέλος

Τα μέλη του διοικητικού Συμβουλίου καθώς και μέλη των υπολοίπων, επισκέφθηκαν την προταθείσα περιοχή και επέλεξαν το ύψωμα 1700 της Αννίτσας ως τόπο ανεγέρσεως του Μνημείου, δεδομένου ότι κατά την επί τόπου απόφαση τους:

  • Στο ύψωμα αυτό στηρίχθηκε δια του 1ου τάγματος Πεζικού Δαβάκη, η όλη κίνηση των μονάδων επιθέσεως δεξιά και αριστερά του, των δύο στηριγμάτων ιππικού και δύο ταγμάτων πεζικού.
  • Το ύψωμα αυτό δεσπόζει όλης της γραμμής εξορμήσεως με την απεριόριστη θέα του.
  • Υπήρξε ο κορμός όλης της επιχειρησιακής ενέργειας. Δηλαδή της συγκεντρώσεως, της παρατάξεως, της επιθέσεως και της γενικότερης εξορμήσεως και εφόδου του ιππικού και του πεζικού μας.

annitsa7Κατόπιν ζητήθηκε από την Κοινότητα Φιλιππαίων η παραχώρηση δύο στρεμμάτων στο σημείο αυτό, το δε Κοινοτικό Συμβούλιο ομόφωνα ενέκρινε την παραχώρηση και ο Σύνδεσμος προχώρησε στις άλλες ενέργειές του. Ενημέρωσε το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΔΕΠΑΘΑ), το οποίο με έγγραφό του, συνεχάρη επαινώντας την ενέργεια αυτή. Δέχθηκε τη δωρεά σχεδίων του Μνημείου, την οποία επεξεργάστηκε λεπτομερώς και ιδιαίτερα ο πρόεδρος κ Δ. Ραμαντάνης μετά του Διευθυντού του Γ.Υ.Ε.Ν. Γρεβενών και ακολούθως η Τεχνική Υπηρεσία του Νομού συνέταξε την οικονομοτεχνική μελέτη. Απευθύνθηκε με ανοιχτή επιστολή προς το λαό και τις αρχές για οικονομική ενίσχυση υπέρ κατασκευής του Μνημείου. Η ανταπόκριση ήταν άμεση. Η Μητρόπολη, ο Δήμος, η Νομαρχία και κυρίως το Υπουργείο Βορείου Ελλάδας. Ακολούθησε η προμήθεια υλικών και έγιναν τα εγκαίνια του Μνημείου το 1981 υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Με απόφαση του Συνδέσμου, ορίσθηκε η εορτή του προσκυνήματος των νεκρών στο Μνημείο να γίνεται κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή μετά το δεκαπενταύγουστο και αυτό διότι στις 16 Αυγούστου 1940 έγινε η επιστράτευση στο Νομό Γρεβενών και της 9ης Μεραρχίας γενικότερα. Έκτοτε, κάθε χρόνο πραγματοποιείται αυτή η γιορτή.

Τα στοιχεία του Μνημείου, επί βάσεως του φυσικού εδάφους, σε τομή κράνους πολεμιστού του 1940, απαρτίζονται:

  • Από μεγάλου μεγέθους μαρμάρινο σταυρό στην κορυφή της τομής του κράνους, ως έμβλημα θρησκευτικό και της ρήσεως του Αγίου Κοσμά.
  • Μαρμάρινα στοιχεία σε φυσικό μέγεθος

Τα ανάγλυφα κατασκεύασε ο γλύπτης Χ. Χασιώτης, εκ Τρικάλων ήτοι:

  • Ανάγλυφο του μαχόμενου στρατιώτη του 1940-44.
  • Ανάγλυφο της φορτωμένης πυρομαχικά Γρεβενιώτισσας.
  • Ανάγλυφο ιππέα μαχητή 1940-41.
  • Ανάγλυφο μεταφερομένου από βόδια πυροβόλου, με συνοδεία άμαχου Γρεβενιώτη.

- Υπερμέγεθες ομοίωμα κράνους μαχητή, πάνω σε κτίσμα οστεοφυλακίου του οποίου η θέα προκαλεί δέος και έκσταση, σύμβολο του νεαρού μαχητή του έπους 1940-41.

- Δεξιά και αριστερά του κράνους δύο στήλες μαρμάρινες, στις οποίες είναι χαραγμένα τα ονόματα των πεσόντων.

- Μαρμάρινες πλάκες, στις οποίες αναγράφονται τα ονόματα των πόλεων που κατέλαβαν τα ελληνικά στρατεύματα το 1940-41.

Γενικότερα, το Μνημείο μας μεταφέρει σε δύο μεγάλα ιστορικά γεγονότα της εποχής εκείνης.

Πρώτον στη θυσία των μαχίμων Γρεβενιωτών και κατ” επέκταση όλων των Ελλήνων και δεύτερον στην αναδίπλωση, την οπισθοχώρηση και τη συντριβή της Μεραρχίας ΤΖΟΥΛΙΑ, από ελάχιστες δυνάμεις του στρατού μας.

annitsa5Γι’ αυτούς τους λόγους το Μνημείο αυτό αποτελεί ένα λαμπρό στολίδι μνήμης και ιστορίας των Γρεβενών της και της Ελλάδας γενικότερα. Τιμά τους νεκρούς μας, τιμά τον λαό των Γρεβενών, τιμά την ιστορία του τόπου μας. Την όλη φροντίδα και επιμέλεια της γιορτής έχει ο Σύνδεσμος τραυματιών πολεμιστών μαζί με το Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών και Αναπήρων θυμάτων πολέμου Γρεβενών. Βέβαια, συνδράμουν πάντοτε και άλλοι πολλοί φορείς του Νομού μας πρωτοστατούντος του Μητροπολίτη κ.κ. Σεργίου και ιδιαίτερα οι στρατιωτικές μονάδες και οι μονάδες αστυνομίας Γρεβενών και το Α” Σώμα Στρατού Κοζάνης.

Επισημάνσεις: Επειδή στο έδαφος εντός και πέριξ του Μνημείου υπάρχουν εμφανή τα προχώματα θέσεων μάχης του Ελληνικού Στρατού από το 1940, δεν πρέπει επ” αυτού να γίνει καμία επέμβαση αποχωματώσεως ή επιχωματώσεως και γενικότερα αλλαγής του χώρου. Ακόμη δεν πρέπει εκεί να γίνει καμία δεντροφύτευση σε μεγάλη απόσταση από το Μνημείο, για να φαίνεται εις τους αιώνες, αλλά και να επισημαίνεται ο γυμνός χώρος όπου αναγκάστηκε ο στρατός μας να πολεμήσει ακάλυπτος και εντελώς εκτεθειμένος στην ιταλική αεροπορία.

Σημειωτέον δε, για το λόγο ότι στην περιοχή αυτή από 1 έως 10 Νοεμβρίου 1940 έχουν σκοτωθεί πολλοί στρατιώτες των μονάδων που προαναφέραμε, επιβάλλεται να στηθεί και τρίτη στήλη πεσόντων με τα ονόματά τους. Οι οικογένειες των πεσόντων από διάφορα μέρη της Ελλάδας ζήτησαν την αναγραφή τους και πολλά ήδη γράφτηκαν, όπως του Συνταγματάρχη Μπουλούκου καθώς και των δύο αεροπόρων που έπεσαν με το αεροπλάνο τους μετά από αερομαχία, 800 μέτρα δυτικά του Μνημείου της ΑΝΝΙΤΣΑΣ.

end faq