Γρεβενά

Γιορτές, Πανηγύρια

Γιορτή Μανιταριού

11Προς τα τέλη του Αυγούστου,στις όχθες του Βενέτικου ποταμού λαμβάνει χώρα η 3ήμερη Πανελλήνια Γιορτή Μανιταρίου.Ξεκίνησε το 2004 και συνεχίζει μέχρι σήμερα,την διοργανώνη ο σύλλογος Μανιταρόφιλων Δυτικής Μακεδονίας και ως σκοπό έχει την ανταλλαγή γνώσεων,εμπειριών και κυρίως την γνωριμία μεταξύ των μανιταρόφιλων. Στο χώρο λειτουργούν ταβέρνα, αναψυκτήριο, παιδότοπος, εργαστήρι μυκητογνωσίας, παζάρι τοπικών προϊόντων, εκθέσεις… κλπ. Οι επισκέπτες και οι κατασκηνωτές μπορούν να κάνουν ιππασία, κολύμπι, λασπόλουτρα,
κανό κατά μήκος του ποταμού, ποδήλατο βουνού, αναρρίχηση, τοξοβολία. Μπορούν επίσης να δοκιμάσουν μανιταρογεύσεις, να δούνε στο μικροσκόπιο μανιτάρια στο εργαστήρι μυκητογνωσίας, να παρακολουθήσουν μουσικές συναυλίες. Το βράδυ ανάβει τεράστια φωτιά στο κέντρο της εκδήλωσης και πραγματοποιείται ολονυκτία με χορούς και τραγούδια υπό το φώς των αστεριών.

Δρόμοι Μανιταριού

Η τριήμερη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Λάβδα το 2013, στέφθηκε με μεγάλη επιτυχία και έκτοτε συνεχίζεται. Έτσι τον Ιούνιο κάθε χρόνου, με επίκεντρο το Μουσείο Μανιταριών στη Λάβδα πραγματοποιείται ένα τριήμερο εκδηλώσεων που συνήθως περιλαμβάνουν σεμινάριο σχετικό με τα μανιτάρια, πεζοπορία στον ορεινό όγκο και συλλογή μανιταριών και φυσικά ένα υπέροχο τσιμπούσι με μανιτάρια.

Στην εκδήλωση παρευρίσκονται οι κάτοικοι του χωριού και πλήθος επισκεπτών τόσο από τα γύρω χωριά όσο και από την ευρύτερη περιοχή των Γρεβενών και των γειτονικών περιφερειακών ενοτήτων.

 

Έθιμο της Γουρουνοχαράς

Η γουρουνοχαρά είναι ένα από τα σημαντικότερα χριστουγεννιάτικα έθιμα σε πολλές περιοχές των Γρεβενών.
Την ημέρα των Χριστουγέννων, τελείται στα χωριά των Γρεβενών (π.χ. στις Αμυγδαλιές) το σφάξιμο του γουρουνιού. Οι οικογένειες έτρεφαν καλά τον χοίρο ώστε να παχύνει και να έχει πολύ κρέας. Η σφαγή και το γδάρσιμο του ζώου γινόταν από έμπειρα άτομα γιατί το δέρμα του σφαγίου έπρεπε να διατηρηθεί λείο για να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια στη κατασκευή «γουρουνοτσάρουχων» (παπουτσιών). Το κομμένο σε κομμάτια κρέας το έβραζαν με πράσα και μπαχαρικά και έφτιαχναν λουκάνικα. Το λίπος (το παστό) το έλιωναν και το διατηρούσαν σε δοχεία για όλο το χρόνο.Πολλές φορές έβαζαν μέσα στο λιωμένο λίπος (λίγδα) κομμάτια βρασμένου κρέατος (καβουρμάς) και το κρατούσαν μέχρι το καλοκαίρι.
Με το κεφάλι και τα πόδια του χοίρου έφτιαχναν πατσά. Πλέον κάθε χρόνο οι κάτοικοι μαζέυονται στις πλατείες με κρασί,χριστόψωμο,μουσική ορχήστρα και βέβαια άφθονο κρέας και αναβιώνουν το έθιμο.Την εκδήλωση την διοργανώνει ο φιλοπροοδευτικός σύλλογος "Το Άγιο Πνέυμα".

 

Ρουγκουτσάρια

Το έθιμο ρογκατσάρια ή ρουγκουτσάρια, που αναβιώνει την Πρωτοχρονιά, έχει τις ρίζες του στην εποχή της τουρκοκρατίας. Τα αγόρια του χωριού μεταμφιέζονται σε γυναίκες (μπούλες) και σε τσολιάδες (καπεταναίους). Άλλες αμφιέσεις που είναι διαδεδομένες είναι αυτές του ιερέα (με ράσο και βασιλικό στο χέρι), του ρουγκουτσάρη (βάφεται μαύρος και φοράει κουδούνια) και της νοσοκόμας. Οι καπεταναίοι ενοχλούν με πειράγματα τις γυναίκες, χορεύουν, τραγουδούν και επισκέπτονται τους νοικοκυραίους. Οι χωρικοί τους προσφέρουν κρέας, λουκάνικα, κρασί, τα οποία τα μαγειρεύουν και τα τρώνε το βράδυ στο γλέντι.

 

Ανδρομάνα

andrmn

Ο παραδοσιακός τρίπατος χορός που κάθε χρόνο λαμβάνει χώρα ανήμερα της εορτής της Ζωοδόχου Πηγής, στην Κεντρική Πλατεία της Δεσκάτης. Το έθιμο της «Ανδρομάνας» είναι μοναδικό πολιτιστικό γεγονός στην Ελλάδα, ενώ συναντάται παραλλαγή σε ένα χωριό της Ισπανία.

Το έθιμο αυτό που αποτελείται από ιδιόρρυθμα παραδοσιακά τραγούδια και χορούς της Πασχαλιάς, αναβιώνει εδώ και αρκετές δεκαετίες πάντα αυτή την ημέρα. Η «Ανδρομάνα» ξεκίνησε την εποχή της Τουρκοκρατίας, όπου ήταν ο καλύτερος τρόπος, με τον οποίο οι Δεσκατιώτες περνούσαν τα μηνύματα της λευτεριάς και της επανάστασης με τις αλληγορικές έννοιες των τραγουδιών και μάλιστα με την παρουσία των Τούρκων.

Το έθιμο ξεκινά με τον «τρανό» χορό, ο οποίος στήνεται στην κεντρική πλατεία της Δεσκάτης και αποτελείται από ομάδες χορευτών των είκοσι ατόμων, που χορεύουν σε κύκλους, με αργό ρυθμό, τραγούδια της περιοχής τα οποία τραγουδιόνται μόνο σήμερα. Μερικά από τα τραγούδια αυτά αναφέρονται στα χρόνια της σκλαβιάς από τους Τούρκους, όπως το τραγούδι «Τα λειβάδια», τα οποία δεν είναι άλλα από την Ευρώπη και τις «μεγάλες δυνάμεις», από τις οποίες η «Μούλα», η Ελλάδα, περιμένει τη βοήθειά της για να απελευθερωθεί από τον «κατή», την Τουρκία, όπως και οι άλλες «Μούλες», οι χώρες που ήδη είχαν απελευθερωθεί.

Στο τέλος του εθίμου χορεύεται η «Ανδρομάνα», ένας χορός που αποτελείται από άνδρες που σχηματίζουν τρία πατώματα, έξι στο πρώτο, πέντε στο δεύτερο-πάνω στις πλάτες των πρώτων και άλλοι τρεις στην κορυφή.

Η ανθρώπινη πυραμίδα που σχηματίζεται, δίνει την ευκαιρία στο χορό να αλλάξει και τους ρυθμούς των τραγουδιών, που από αργούς και λυπητερούς μετατρέπονται σε γρήγορους και εύθυμους. Είναι μάλιστα και η στιγμή που τραγουδιέται το «ώρα καλή σου Πασχαλιά και τώρα και του χρόνου ...», το τραγούδι με το οποίο γίνεται το «κατευόδιο της Πασχαλιάς».

 Η «Ανδρομάνα», σύμφωνα με την παράδοση συμβολίζει την Παναγία, που παρότι αυτές τις ημέρες σωριάστηκε από τον πόνο, διατήρησε μέσα της την ανδρεία, ενώ κατά μια άλλη εκδοχή συμβολίζει επίσης και την Άνοιξη που ξαναγεννιόνται όλα, όπως ανέμεναν το ίδιο οι σκλαβωμένοι Έλληνες να ξαναγίνει με την Ελλάδα.

Ανακατωσάρια

Το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, στη κεντρική πλατεία των Γρεβενών πραγματοποιείται ένα τριήμερο αποκριάτικο μουσικό «πάρτυ». Από το 1900 μέχρι το 1975, το τριήμερο αυτό γλεντούσαν στη πόλη ανάβοντας τεράστιες φωτιές. Με τη θέσπιση του θεσμού των «Ανακατωσαρίων» το 2001 μέχρι σήμερα διοργανώνονται διάφορες εκδηλώσεις μουσικού κυρίως περιεχομένου με βαλκανικούς ήχους, πρωτοτυπία, μαύρη ατμόσφαιρα, μελαγχολία και πολύ τρέλα. Δεν πρόκειται για αποκριάτικη παρέλαση με χορούς αλλά για μια μουσική διαδρομή, μια δυναμική αναβίωση της παράδοσης με νέα στοιχεία προσαρμοσμένα
στο σήμερα. Ο επισκέπτης ακολουθεί τη μουσική στους δρόμους της πόλης με μπάντες χάλκινων πνευστών, ομάδες κρουστών, δεξιοτέχνες μουσικούς, τρώγοντας πίτες και μανιτάρια και πίνοντας μέχρι πρωίας.

Παζάρια

Δύο φορές το χρόνο γίνονται εμποροπανήγυροι,παζάρια, εκ των οποίων το μεγαλύτερο διεξάγεται στο πρώτο δεκαήμερο Ιουνίου και ονομάζεται "Αχίλλης" απ' το όνομα του πολιούχου της πόλης Αγ.Αχιλλείου,στη συνοικία "Μέρας". Διαρκεί μια εβδομάδα και έχει τις ρίζες του στο γνωστό απ΄την αρχαιότητα και τους βυζαντινούς χρόνους,παζάρι του Μαυρονόρους.Μεταφέρθηκε στα Γρεβενά τη δεκαετία του 1840-50.

Στις αρχές Οκτωβρίου γίνεται το δεύτερο παζάρι, γνωστό ως "παζαρούλι" ή "χινοπωρινό παζάρι".Αυτό έχει τις  ρίζες του στο "Κοτζά παζάρ",που γινόταν επί Τουρκοκρατίας στο χωριό Βέντζι (σημερινό κέντρο),για να εξυπηρετεί τους Τούρκους της περιοχής. Μεταφέρθηκε στα Γρεβενά το 1928 και διεξάγεται κάθε χρόνο στην ίδια περιοχή.

Κάθε χρόνο στις 16-19/8  στο Καρπερό διεξάγεται εμποροπανήγυρη, όπου στήνονται παράγκες από μικροπωλητές και καταστηματάρχες.

Το βράδυ στις 23/4 στα καφενεία της Κατάκαλης πραγματοποιείται ωραίο πανηγύρι υπό τη συνοδεία δημοτικής ορχήστρας. Το πρωί της ίδιας ημέρας μετά τη Λειτουργία στην ομώνυμη εκκλησία, ακολουθούν χοροί και τραγούδια γύρω απ' αυτή.

Μη χάσετε τη γιορτή της Αγίας Παρασκευής στην Τρικοκκιά και το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου στην Τρικοκκιά και το Τριφύλλι.

Η εμποροπανήγυρη Γρεβενών πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην περιοχή του «Αχίλλη» στις αρχές Οκτωβρίου και αποτελεί πόλο έλξης επισκεπτών από τα χωριά των Γρεβενών άλλες και κοντινές περιοχές όμορων Περιφερειακών Ενοτήτων.

Εμποροπανήγυρη πραγματοποιείται στα μέσα Ιουνίου κάθε χρόνο και στη Δεσκάτη, η οποία επίσης δέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Η εμποροπανήγυρη Γρεβενών πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην περιοχή του «Αχίλλη» στις αρχές Οκτωβρίου και αποτελεί πόλο έλξης επισκεπτών από τα χωριά των Γρεβενών άλλες και κοντινές περιοχές όμορων Περιφερειακών Ενοτήτων. Η εμποροπανήγυρη πραγματοποιείται στα μέσα Ιουνίου κάθε χρόνο και στη Δεσκάτη, η οποία επίσης δέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.