Κοζάνη

Εκκλησίες Κοζάνης

Οι εκκλησίες και τα μοναστήρια  της Περιφερειακής Ενότητας ορίζουν τις υψηλές αποτιμήσεις των κατοίκων για περισσότερο από τρεις αιώνες και χρονολογούνται από τα τέλη του 16ου αιώνα. Το πλήθος των ναών διασώζει την εργασία των καλύτερων μαστόρων της εποχής τους. Βασιλικές ογκώδεις, θολοσκεπείς, μονόχωροι ναοί περικλείουν στο σεμνό κέλυφος τους κορυφαία δείγματα διακόσμησης. Τα καλύτερα εργαστήρια κάθε εποχής δημιουργούν τοιχογραφίες, εικόνες ασημικά και επιχρυσωμένα ξυλόγλυπτα που καθορίζουν αυτούς τους χώρους λατρείας. 

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου

Το κτηριακό συγκρότημα της ενορίας του Αγίου Νικολάου αποτελείται εκτός από τον κυρίως ναό, το καμπαναριό, τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου, από το γραφείο των ιερέων, τους αποθηκευτικούς χώρους και την έκθεση χριστιανικού βιβλίου, που όλα βρίσκονται μέσα στο περίβολο του Αγίου Νικολάου. Ο ρυθμός του ναού, είναι τρίκλιτη βασιλική καμαροσκέπαστη με δίρριχτη στέγη με πλάκες και κεραμίδια. Έχει πρόναο και νεότερες πλαϊνές επεκτάσεις. Στα δύο κλίτη του έχει δύο παρεκκλήσια: του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και της Παναγίας.

Ο φωτισμός του ναού είναι λίγος και υποβλητικός (λόγω του γεγονότος ότι τα παράθυρα είναι πολύ μικρά) δίνοντας στον προσκυνητή το αίσθημα της βαθειάς κατάνυξης και του μυστηρίου που συντελείται επί του ιερού θυσιαστηρίου.

Ιερός Ναός Αγίου ΝικολάουΤο τέμπλο του ναού είναι περίτεχνα ξυλόγλυπτο καλυμμένο με φύλλα χρυσού, όπως επίσης ο άμβωνας, ο δεσποτικός θρόνος και το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας. Οι αγιογραφίες του Ναού είναι έργο των αδελφών Νικόλαου και Θεόδωρου του 1730. Το μεγαλύτερο μέρος του ναού είναι κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, όπως και όλοι οι ναοί της περιόδου της Τουρκοκρατίας, διότι τότε οι Τούρκοι δεν επέτρεπαν την ανέγερση μεγάλων χριστιανικών ναών, έτσι ώστε να μην είναι στο ίδιο επίπεδο ο σταυρός με το μουσουλμανική ερυθρά ημισέληνο. Στο πλαίσιο αυτών των απαγορεύσεων ήταν και η χρήση των καμπανών, με αποτέλεσμα το 1728 που δόθηκε Σουλτανικό φιρμάνι για τη χρήση ξύλινων και σιδερένιων μόνο σήμαντρων, οι Κοζανίτες να έχουν ως διακαή τους πόθο την απελευθέρωση και την χαρούμενη κρούση τους. Το καμπαναριό σύμφωνα με την κτητορική του επιγραφή χτίστηκε το 1855. Έχει ύψος 26 μέτρα και σήμερα αποτελείται από 7 ορόφους, τρούλο και τετράπλευρο ρολόι. Ο ναός πανηγυρίζει τη μνήμη του Αγίου Νικολάου, επισκόπου Μύρων της Λυκίας, στις 6 Δεκεμβρίου, με τη συμμετοχή όμορων Αρχιερέων και πλήθους Κοζανιτών που έρχονται από τα πέρατα της οικουμένης για να τιμήσουν τον προστάτη τους Άγιο.

Η Ιστορία Ναού

Ως έτος ανεγέρσεως του ναού όπως αναφέρεται στην κτητορική επιγραφή της κυρίας εισόδου του ναού αλλά και της πλαϊνής, είναι το 1664. Με ενέργειες και πρωτοβουλία του προεστού της εποχής, Χαρισίου Τράντα, ξεκίνησαν οι εργασίες ανεγέρσεως του ναού. Ο ίδιος ο δωρητής επέλεξε τον τόπο στον οποίο θα κτιζόταν ο ναός και εκτός από τα χρήματα κατόρθωσε να αποσπάσει από το Σουλτάνο αυτοκρατορικό διάταγμα για τη πόλη της Κοζάνης καθώς και τη σχετική άδεια για την ανέγερση του νέου Ναού. Στα μέσα του 18ου αιώνα η οικονομική και οικοδομική ανάπτυξη της Κοζάνης, έφερε και την πληθυσμιακή αύξηση του χριστιανικού στοιχείου με αποτέλεσμα να ο ναός να μην επαρκεί για την εξυπηρέτηση των θρησκευτικών αναγκών των Χριστιανών.

Εσωτερικό Ιερού Ναού Αγίου ΝικολάουΕσωτερικό Ιερού Ναού Αγίου ΝικολάουΌμως ο Σουλτάνος δεν έδιδε άδεια ανέγερσης νέου και μεγαλύτερου ναού. Τελικά μετά από πολλές πιέσεις το 1721 έδωσε άδεια επισκευής της τοιχοδομίας του ναού, λόγω σεισμού..! Όμως οι Χριστιανοί δεν έμειναν σε αυτό το κομμάτι και με ταχύτητα προέβησαν στη γενικότερη εκ βάθρων ανακαίνιση και επέκταση του ναού στη μορφή που είναι μέχρι Τέμπλο Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Κοζάνηςσήμερα. Στο Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου έλαβαν χώρα μεγάλα και ιστορικά γεγονότα τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη νεότερη ιστορία της πόλης. Στις 12 Οκτωβρίου 1912 έγινε η πανηγυρική δοξολογία για την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους παρουσία του Αρχιστρατήγου του Ελληνικού Στρατού, Διαδόχου Κωνσταντίνου, ενώ πολλοί φλογεροί πατριώτες εκφώνησαν πύρινους λόγους υπέρ της ελευθερίας του σκλαβωμένου Γένους. Το ναό του Αγίου Νικολάου λάμπρυναν με την παρουσία τους αναστήματα όπως: ο Μελέτιος Κατακάλου, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Μητροπολίτης Φώτιος Μανιάτης (μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης), κ.α.. Το 1926 με Προεδρικό Διάταγμα ο Ναός ανακηρύχθηκε διατηρητέο ιστορικό και αρχαιολογικό μνημείο και στις 9 Απριλίου 1953 με Βασιλικό Διάταγμα του Βασιλέως των Ελλήνων Παύλου, ο Άγιος Νικόλαος καθιερώθηκε ως πολιούχος και προστάτης της πόλεως της Κοζάνης.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Νικολάου
T.K: 50100, Κοζάνη
Tηλ: 24610 35929
Fax: 24610 28801

Ιερός Ναός Ζωοδόχου Πηγής - Εξωκλήσι της Παναγίας (1600)

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΤΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Είναι η τρίτη παλαιότερη εκκλησία της Κοζάνης μετά τον Άγιο Δημήτριο (1339) και τους Αγίους Αναργύρους (1612).Η εκκλησία της Παναγίας είναι παλαιότερη του 18ου αιώνα.Το παλαιότερο γραπτό στοιχείο που υπάρχει είναι ένα φιρμάνι του 1709 που επιτρέπει την επισκευή της μαζί με τον Ι.Ν. των Αγίων Αναργύρων. Άρα προϋπήρχε του Αγίου Νικολάου (1662) και λειτουργούσε για τις ανάγκες των κτηνοτρόφων και των γεωργών της Κοζάνης.Επί τουρκοκρατίας απαγορευόταν στους Κοζανίτες να κτίζουν επιβλητικές εκκλησίες για να μην προκαλούνται οι Τούρκοι που είχαν κατακλύσει την γύρω περιοχή. Με πολλή δυσκολία έπαιρναν άδεια από τους Τούρκους να κτίσουν εκκλησία και για το λόγο αυτό ο Ι.Ν. του Αγίου Νικολάου είναι κτισμένος κάτω από το επίπεδο της πλατείας.

Από προφορικές πληροφορίες είναι καταγραμμένο ότι η περιοχή ήταν κατάφυτη από πλατάνια και μόνο ένα σώζεται σήμερα, εκεί όπου το κυλικείο του Ναού.Αναφέρεται ότι στην αρχή χτίστηκε ένα προσκυνητάρι εκεί, γιατί στο χώρο που χτίστηκε το πρώτο κτίσμα βρέθηκε μικρή παράσταση της τιμώμενης και ανάβλυζε αγίασμα, πηγή την οποία έχουν συμπεριλάβει μέσα στο χώρο της εκκλησίας με τις μεταγενέστερες επεκτάσεις της.Τα νεότερα χρόνια λειτουργεί σαν εξωκλήσι υπαγόμενο στην ενορία Αγίου Κωνσταντίνου. Πανηγυρίζει εκτός του Δεκαπενταύγουστου, την Κυριακή της Διακαινεσίμου, στις 8 Σεπτεμβρίου (στο γενέθλιο της Παναγίας), στις 21 Νοεμβρίου (στα Εισόδια της Θεοτόκου) και σε άλλες Θεομητορικές γιορτές. Γίνεται Θεία Λειτουργία κάθε Πέμπτη και σήμερα υπάγεται στην ενορία του Αγίου Αθανασίου.

Το εξωκλήσι της Παναγίας της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται στα Νότια της Κοζάνης.

Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αιανής

Στο κέντρο της πόλης της Αιανής βρίσκεται Ναός γνωστός ως «Παναγία της Αιανής» ο οποίος χρονολογείται στον 11ον αιώνα στην εποχή των Κομνηνών. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αποτελεί η ύπαρξη τριβήλου για την επικοινωνία του νάρθηκα με τον κυρίως ναό. Το τρίβηλο είναι εξαιρετικά σπάνια στη βυζαντινή ναοδομία και αποτελεί τεχνοτροπία των παλαιοχριστιανικών βασιλικών.

Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Αιανής

Aiani agDimitriosΗ βασιλική του Αγίου Δημητρίου, κτίσμα του 11ου αιώνα έχει αξιόλογες τοιχογραφίες από τον 15ο αιώνα. Βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλ. από το κέντρο της πόλης, στην κατεύθυνση προς το φράγμα του Ιλαρίωνα.

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίας Παρασκευής

Στην Τοπική Ενότητα Αγίας Παρασκευής, πάνω στον οδικό άξονα Κοζάνης-Αιανής, βρίσκεται μνημείο παλαιοχριστιανικής τρίκοχης βασιλικής και χρονολογείται στον 60 αιώνα μ.Χ., στην εποχή δηλαδή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Το μνημείο χαρακτηρίζεται από τον πλούσιο ψηφιδωτό διάκοσμο με παραστάσεις ζώων, πουλιών και γεωμετρικών σχημάτων. Το μνημείο σώζεται σχεδόν μόνο σε κάτοψη και είναι επισκέψιμο.

Αγία Παρασκευή Σιάτιστας (1677)

  23Ο ναός της Αγ. Παρασκευής χτίστηκε επί αρχιερατείας Λεοντίου στα 1677, όπως αναγράφεται με κεραμικά πλακίδια εντοιχισμένα στο βόρειο τοίχο του ναού. Πρόκειται για μια θολοσκέπαστη τρίκλιτη βασιλική, με υπερυψωμένο νάρθηκα - γυναικωνίτη. Η διάταξη των θόλων σε σχήμα σταυρού, κατά μήκος του ναού και εγκάρσια, δίνουν στο ναό τη μορφή του εγγεγραμμένου σταυροειδούς. Στα βόρεια και στον αύλειο χώρο ανεγέρθηκε στα 1862 μεγαλόπρεπο λιθόκτιστο εξαγωνικό κωδωνοστάσιο. Ο κυρίως ναός, ο νάρθηκας και εξωτερικά ο νότιος τοίχος είναι κατάγραφοι με τοιχογραφίες. Άξια προσοχής είναι η απεικόνιση στο νότιο τοίχο του νάρθηκα – γυναικωνίτη αρχαίων Ελλήνων σοφών, Σόλωνα, Πλούταρχου, Αριστοτέλη, Πλάτωνα, και της Σίβυλλας. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο και επιχρυσωμένο, δείγμα υψηλής τέχνης.

Χαρακτηριστικός είναι ο ξύλινος Επιτάφιος, δυτικής τεχνοτροπίας, με ζωγραφική στις δύο όψεις του ξύλου, έργο του «Αναστασίου Ιωάννου   85 εξ Ιωαννίνων» (1741), με κουβούκλιο ξυλόγλυπτο και επιχρυσωμένο.Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό έγιναν στα 1679, ενώ στα 1898 έγινε ανακαίνιση και επιζωγράφιση επιφανειών του κυρίως ναού από το σιατιστινό ζωγράφο Χριστόδουλο Ζωγράφο. Οι εξωτερικές τοιχογραφίες του βόρειου τοίχου έγιναν στα 1741, σύμφωνα με τις επιγραφές των αφιερώσεων.Ο ναός είναι επισκέψιμος χώρος που εποπτεύεται και συντηρείται από την 11η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, και λειτουργεί πανηγυρικά στις 26 Ιουλίου, ημέρα εορτής της Αγίας Παρασκευής.Δίπλα στο ναό της Αγίας Παρασκευής, στα νότια του αύλειου χώρου, βρίσκεται το εκκλησάκι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με παραστάσεις του 18ου αιώνα, πιθανόν έργο Χιοναδιτών καλλιτεχνών.

Άγιος Γεώργιος Σιάτιστας 

  41

Είναι μεταγενέστερος, χτίστηκε μάλλον αρχές του 19ου αιώνα. Έχει εξωτερικό επιβλητικό περίστωο στο δυτικό και νότιο τοίχο. 
Οι τοιχογραφίες του έγιναν την περίοδο 1847-1848.

 Άγιος Δημήτριος Σιάτιστας

  86Ο αρχικός ναός του Αγίου Δημητρίου είχε ανεγερθεί το 1647.Το 1801 κατεδαφίστηκεκαι ξαναχτίστηκε.Κάηκε από τυχαία πυρκαγιά το 1910.Το 1911 άρχιζε να χτίζεται ο σημερινός επιβλητικός ναός, ο οποίος εγκαινιάστηκε το 1928. Είναιβυζαντινού ρυθμού, σε σχέδιο του Σιατιστινού αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου. Δίπλα στο ναό είναι χτισμένο εξαγωνικό κωδωνοστάσιο (1856) που, όπως και το σχεδόν όμοιο της Γεράνειας, αποτελεί μνημείο για τη Σιάτιστα.

Μοναστήρι Άγιου Αθανάσιου Εράτυρας

  1Η Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Εράτυρας βρίσκεται 2 χιλ. βόρεια του χωριού της Εράτυρας στους πρόποδες του όρους Aσκίου σε υψόμετρο 1.000 μ. Η μονή αυτή κτίστηκε τον 16ο αιώνα στην σημερινή τοποθεσία και το καθολικό της είναι κτίσμα του 1797. Ο σημερινός ναός είναι τύπου τρίκλιτης Βασιλικής σταυροειδούς εγγεγραμμένη και διατηρεί τις πλευρικές κόγχες του αγιορείτικου ρυθμού. Αξιόλογον είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1804. Το Μοναστήρι αναπαλαιώθηκε πρόσφατα και λειτουργεί καθημερινά. Τις Κυριακές και μεγάλες εορτές προσελκύει πλήθος προσκυνητών. Η Μονή πανηγυρίζει την 18ην Ιανουαρίου και την 2ην Μαϊου.

Άγιος Αθανάσιος Πεντάλοφου


 -   27Στην κεντρική πλατεία του Πενταλόφου βρίσκεται η τρίκλητη βασιλική του Αγίου Αθανασίου. Χτίστηκε το Μάρτιο του 1816 και κάλφας του ήταν ο Κώστας Καράς. Η παράδοση αναφέρει ότι ο ναός θα αφιερώνονταν στο Γενέθλιο της Θεοτόκου όμως τον αφιέρωσαν στον Άγιο Αθανάσιο γιατί γλύτωσε τους πενταλοφίτες από την φοβερή πανούκλα η οποία έρχονταν στο χωριό μεταμορφωμένη σε γριά.

Άγιος Αχίλλειος Πεντάλοφου

  37Ορόσημο του Πενταλόφου αποτελεί και ο ιερός ναός του Αγ.Αχιλλείου που βρίσκεται στη θέση του από τα μισά του 18ου αιώνα. Φιλοτεχνήθηκε το έτος 1774 από ζωγράφους των Χιονάδων της Ηπείρου, διαθέτοντας έναν θαυμαστό εσωτερικό διάκοσμο. Εδώ οι Ζουπανιώτες μαστοροκαλφάδες υπερέβαλαν εαυτόν. Πρόκειται για ένα μοναδικό αρχιτεκτονικό κτίσμα και ένα αριστούργημα της αγιογραφικής τέχνης. Σήμερα έχει κηρυχτεί ως ένα σπουδαίο διατηρητέο μνημείο, ενώ παλιότερα αποτελούσε τον τόπο εκκλησιασμού των κατοίκων τόσο του Πενταλόφου όσο και του Βυθού. Οι Πενταλοφίτες σέβονταν τόσο πολύ τον Άγιο, που μια παλιά παράδοση λέει πως όσοι περνούσαν έφιπποι έξω από το ναό έπρεπε να ξεπεζέψουν γιατί αλλιώς τα άλογα τρόμαζαν, αγρίευαν και δεν προχωρούσαν.

Αγία Μαρίνα Τσοτυλίου

  48Εκεί που σήμερα υπάρχει ο επιβλητικός ναός της Αγίας Μαρίνας υπήρχε ομώνυμη εκκλησία από τα Βυζαντινά χρόνια και γύρω της οικισμός με το όνομα Αγία Μαρίνα. Με τους ομαδικούς εξισλαμισμούς στα χρόνια του Αληπασά, των Ιωαννίνων οι κάτοικοι διασκορπίστηκαν και η εκκλησία σωριάστηκε σε ερείπια. Σε μια καμάρα της ερειπωμένης εκκλησίας οι Χριστιανοί στα 1833 τοποθέτησαν την εικόνα της Αγίας Μαρίνας και άναβαν καντήλι. Οι γυναίκες που άναβαν το φτωχοκάντηλο συνέλαβαν την ιδέα να ξαναχτιστεί στον ίδιο χώρο μια μεγάλη εκκλησία. Το 1928 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος για το χτίσιμο της εκκλησίας. Λόγω συμφέροντων, η ανέγερση σταμάτησε για πολλά χρόνια. Το 1952 ξανάρχισαν οι εργασίες και η ανέγερση της εκκλησίας αποπερατώθηκε το 1958.

 Άγιος Αθανάσιος Τσοτυλίου

   49Πριν ανεγερθεί η σημερινή εκκλησία του Αγίου Αθανασίου υπήρχε ένα μικρό εξωκλήσι. Από το τέμπλο αυτής της εκκλησίας διασώζεται το Δωδεκάορτο και οι βημόθυρες που το όλο μήκος έφτανε τα 3,5 μέτρα και φυλάγεται στο Επισκοπείο. Η μικρή αυτή εκκλησία εξυπηρέτησε τους λίγους χριστιανούς, που δεν είχαν εξισλαμιστεί για αρκετά χρόνια. Με την ίδρυση της εβδομαδιαίας αγοράς το 1833 και με την εγκατάσταση στο Τσοτύλι και άλλων οικογενειών, προέκυψε η ανάγκη ανέγερσης μεγαλύτερης εκκλησίας. Το 1858 κατεδαφίστηκε η μικρή εκκλησία και στην ίδια θέση ανεγέρθηκε η σημερινή, ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής και διαστάσεων 20x10 μ.

 Μεταβυζαντινός Επισκοπικός ναός Σισανίου

  45Βρίσκεται 2 χλμ. νοτιοδυτικά του Σισανίου, δίπλα στο Μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η αποκάλυψή του έγινε με ανασκαφικές εργασίες που ξεκίνησαν το 1991 από τον Σωτήρη Κίσσα και ολοκληρώθηκαν το 1996.Η εποχή της ίδρυσης του μεγάλου επισκοπικού ναού τοποθετείται στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα μ.Χ. Στην περίοδο αυτή ανάγεται ο τοιχογραφημένος διάκοσμος του ιερού με παραστάσεις ιεραρχών, καθώς και αυτός της πρόθεσης. Στη φάση αυτή ο ναός είναι μια τρίκλιτη βασιλική με πεσσούς και ευρύ εγκάρσιο κλίτος, νάρθηκα και ανοικτό εξωνάρθηκα στα δυτικά. Στη συνέχεια το κτίριο καταστρέφεται βίαια, πιθανότατα από σεισμό, που συνέβη το αργότερο, στο πρώτο μισό του 13ου αιώνα. Μετά την καταστροφή αυτή έγιναν διάφορες μεταρρυθμίσεις με σκοπό την ενίσχυση του κτίσματος. Τέλος, ο ναός θα πρέπει να καταστράφηκε από φωτιά στις αρχές του 15ου αιώνα. Ο ναός είναι εφάμιλλος σε μεγαλοπρέπεια με τους επισκοπικούς ναούς των μεγάλων βυζαντινών επαρχιακών κέντρων (Βέροια, Σέρβια, Σέρρες, Καλαμπάκα κ.λ.π.). Στον επισκέπτη παρέχεται η δυνατότητα ανόδου σε έναν υπερυψωμένο κατά 1,5 μ. διάδρομο με μεταλλικό σκελετό και ξύλινο δάπεδο. Στον περιβάλλοντα χώρο προβλέπονται μια σειρά από έργα που θα ομορφύνουν το τοπίο και θα διευκολύνουν την πρόσβαση του κοινού.

Μοναστήρι Αγίας Τριάδας στο Βυθό

   21Από το Βυθό μετά από μια μικρή διαδρομή πίσω από τη Μαυριάχα, σε υψόμετρο 1050 μέτρα στη θέση αλώνια, βρίσκεται το Μοναστήρι της Αγ. Τριάδας. Τόπος όμορφος και γαλήνιος που προκαλεί θαυμασμό και δέος. Πλατύφυλλες οξιές, πολύκλαδες βελανιδιές και γέρικες καστανιές αδερφωμένες σε πυκνά συμπλέγματα, ορθώνονται αγέρωχες, δημιουργώντας ένα μεγαλόπρεπο σκηνικό. Παρά τον τεράστιο όγκο του, δύσκολα διακρίνεται από μακριά ανάμεσα στους βράχους και τα δασικά συμπλέγματα του Βοΐου, καθώς έχει γίνει ένα με το περιβάλλων τοπίο σα να βρίσκονταν εκεί ανέκαθεν στο πέρασμα του χρόνου.Στη σημερινή του θέση ιδρύθηκε το 1792 κοντά στην παλαιότερη Μονή των Ταξιαρχών, το Παλιομονάστηρο, μέσα στη σύγχυση και την αναστάτωση που επικρατούσαν εκείνη την εποχή στη Δυτική Μακεδονία. Το σημερινό Μοναστήρι, για την εικόνα του οποίου πολλοί θρύλοι σώζονται μέχρι σήμερα, αποτελεί συνέχεια των παλιότερων μοναστηριών που τιμόντουσαν στο όνομα των Ταξιαρχών.

 Ο ναός, χτισμένος με πελεκητή πέτρα, αποτελεί λαμπρό δείγμα της οικοδομικής αρχιτεκτονικής του Βοΐου και είναι φημισμένος για το μοναδικό αθωνικού τύπου καθολικό και τις υπέροχες τοιχογραφίες του. Είναι Βυζαντινού ρυθμού με τρεις τρούλλους, θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο και υπέροχες τοιχογραφίες Διακοσμήθηκε με λιθανάγλυφα του Μίλιου Ζουπανιώτη, ενώ το 1802 ο ζωγράφος Μιχαήλ φιλοτέχνησε το εσωτερικό του. Ολόκληρο το οικοδόμημα που τον υποστηρίζει είναι ιδιαίτερα επιβλητικό και έχει τη δυνατότητα φιλοξενίας μέχρι και 100 ατόμων.

Το Μοναστήρι της Αγίας Τριάδας είχε μεγάλη περιουσία και κατά καιρούς δέχθηκε έντονες επιδρομές. Η φήμη του μεγάλη. Το όνομά του, γνωστό σε όλη τη Δυτική Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη, διαδίδονταν με σεβασμό και υπερηφάνεια από τους ταξιδεμένους μαστόρους και εμπόρους του Βοΐου. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στους αγώνες των Μακεδόνων την περίοδο της τουρκοκρατίας, πρωτοστατούντος του ιερομόναχου Σεραφείμ Χονδροκώστα από τον Πεντάλοφο. Η προσφορά του Μοναστηριού στους αγώνες και στην υπόθεση της παιδείας του έθνους υπήρξε πλούσια, γιατί σε όλη την περίοδο της μακραίωνης σκλαβιάς θέρμαινε τις ελπίδες και τα εθνικά όνειρα του Γένους. Διέθετε 50 κελιά ενώ λειτουργούσε και κρυφό σχολείο. Το έτος 1821 ο μοναχός του Διονύσιος Αγακίδης από το Βυθό απαγχονίστηκε στη Ελασσόνα ύστερα από σκληρά βασανιστήρια, γιατί είχε αναπτύξει δράση κλεφταρματολισμού στο Βόϊο.

Σήμερα στυλοβάτης του Μοναστηριού είναι ο πάτερ Σεραφείμ, που διακρίνεται για την εργατικότητα και την ευσέβειά του, φροντίζοντας με πολλή αφοσίωση την πάλαι ποτέ διαλάμψασαν Μονή, παλιότερα σε συντροφιά με την αξιαγάπητη μητέρα του Βαρβάρα. Ο ηγούμενος Σεραφείμ, από την Ανθούσα Βοΐου, πράος, καλοσυνάτος, λιγομίλητος και πάντα ιδιαίτερα εξυπηρετικός, αγωνίζεται εκεί ψηλά, μεταξύ ουρανού και γης.

 Το Μοναστήρι έκανε πολλά για τους ανθρώπους και οι άνθρωποι πολλά για το Μοναστήρι. Γνώρισε την εγκατάλειψη και την καταστροφή, όμως δε λύγισε, αγωνίστηκε σκληρά, αναγεννήθηκε και ορθώνεται πάλι περήφανο για το λαμπρό του παρελθόν με προθυμία να προσφέρει σε οποιωνδήποτε ζητήσει τη φιλοξενία και τη χάρη του.

Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1783)

147Ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (κοιμητηριακός) που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, είναι το παλαιότερο εκκλησιαστικό μνημείο και συνδέεται χρονολογικά με τη ίδρυση του. Σύμφωνα με μια παράδοση χτίστηκε από κάποιους κλεφταρματολούς οι οποίοι κυνηγημένοι από τους Τούρκους κρύφτηκαν σ΄ αυτό το σημείο και σώθηκαν. Ο ναός ιστορήθηκε το 1783 από τον Ηπειρώτη ζωγράφο Μιχαήλ ο οποίος κατάγονταν από τους Χιονάδες της Κόνιτσας. Εξαιρετικής λαϊκής τεχνοτροπίας είναι οι τοιχογραφίες του κυρίως ναού και του ιερού. Ο εικαστικός λόγος των ζωγράφων είναι απόλυτα ανθρώπινος, γνήσιος, βαθιά θρησκευτικός και αναδεικνύει την μεταβυζαντινή αγιογραφική παράδοση μέσα από μια ατμόσφαιρα κατανυκτική.Στον γυναικωνίτη ενδιαφέρουσες είναι οι εικονογραφικές παραστάσεις της κολάσεως και των αμαρτωλών, όπου φανερώνουν όχι μόνο τον πλούτο της φαντασίας των ταπεινών λαϊκών ζωγράφων του 18ου και 19ου αιώνος αλλά και τον νουθετικό ρόλο της εκκλησίας.

Μοναστήρι Παναγίας Μικρόκαστρου

456Το Μοναστήρι της Παναγίας στο Μικρόκαστρο είναι το μεγαλύτερο του Βοΐου και αποτελεί το κέντρο της πνευματικής και κοινωνικής δραστηριότητας της Μητρόπολης Σισανίου και Σιατίστης. Η ιστορική του αφετηρία ανάγεται στις αρχές του 19ου αιώνα. Αρχικά λειτούργησε ως προσκυνηματικός ναός, όμως αργότερα με την προσθήκη κτισμάτων διαμορφώθηκε σε μοναστήρι. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας πλήρωνε τους δασκάλους των γύρω χωριών και αποτέλεσε καταφύγιο διωκομένων, φτωχών και δύστυχων ανθρώπων.

Το καθολικό της μονής είναι κατάγραφο από Βυζαντινής τέχνης τοιχογραφίες. Πολυτιμότερος θησαυρός είναι η Εφέστιος εικόνα της Παναγίας της Ελεούσης, της οποίας η ιστόρηση αναφέρεται στον 15ο αιώνα. Η μονή μετατράπηκε σε γυναικεία το έτος 1993. Η νέα αδελφότητα, αποτελούμενη από 20 μοναχές, έχει οργανωμένη κοινοβιακή ζωή και επιτελεί έργο πνευματικής αναβάθμισης της περιοχής. Την ημέρα εορτασμού του μοναστηριού γίνεται πραγματικά το αδιαχώρητο. Τότε αναβιώνει και το ιδιότυπο έθιμο των Καβαλάρηδων της Σιάτιστας.

Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος

agioubaz1Η μονή Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος, υπήρξε η αρχαιότερη στον Πόντο, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή μονή. Σύμφωνα με την παράδοση, χτίστηκε στα 270 μ.Χ., 40 περίπου χιλιόμετρα Νότια της Τραπεζούντας και θεωρείται κτήτορας της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά στον Πόντο. Η μονή καταστράφηκε πολλές φορές, κυρίως από Πέρσες και Τούρκους. Στη βυζαντινή και στη μεταβυζαντινή περίοδο, η μονή προσέφερε σπουδαίες θρησκευτικές, πνευματικές και εθνικές υπηρεσίες στον Ελληνισμό του Πόντου, αναδεικνυόμενη σε θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής. Κατά τα έτη των αναταραχών και των πολέμων, αποτελούσε καταφύγιο και πηγή σωτηρίας κάθε καταδιωκόμενου, οιουδήποτε θρησκεύματος και δόγματος. Η μονή είχε, πολλές δωρεές και χρυσόβουλα των βυζαντινών αυτοκρατόρων, των Κομνηνών, ακόμη και Ρώσων. Τελευταίος ηγούμενος της μονής, ήταν ο Αρχιμανδρίτης Πανάρετος Τοπαλίδης. Κατά την καταστροφή της μονής το 1922, ο εκτελών χρέη τοποτηρητή της μονής, τότε ιερομόναχος και κατόπιν Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Αμαραντίδης, διέσωσε την εικόνα της αποτομής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, την οποία και φύλαξε, σε μοναστήρια της περιοχής Σερρών. Τον Ιούνιο του 1970, η εικόνα της αποτομής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, μεταφέρθηκε από τις Σέρρες στον Άγιο Δημήτριο, με τις πρέπουσες τιμές, με συνοδεία του Αρχιμανδρίτη Διονύσιου Αμαραντίδη. Από τότε, το Σωματείο «Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος άρχισε την ανιστόρηση της μονής, στις Δυτικές πλευρές του Βερμίου, στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, με την κατασκευή του Ιερού Ναού Προδρόμου και Βαπτιστού Αγίου Ιωάννη, κελιών και πολλών άλλων έργων υποδομής. O πανηγυρικός εορτασμός γίνεται κάθε χρόνο την 24η Ιουνίου, στο "Γενέθλιο του Τιμίου Προδρόμου". Mε τις ευλογίες του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη Σερβίων & Κοζάνης, τον Ιούλιο 2009 άρχισαν οι εργασίες συντηρήσεως του Ιερού Ναού από το νέο Δ.Σ.. Στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος τελείται Όρθρος και Θεία Λειτουργία κάθε Σάββατο (07:30- 09:30 π.μ.,), από τέλος Μαΐου μέχρι τέλος Οκτωβρίου.

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΒΑΖΕΛΩΝΟΣ

Άγιος Δημήτριος ΤΘ 299,  Κοζάνη ΤΚ 50100

Τηλ: 6944305572

http://bazelonas.blogspot.com,  e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Μοναστήρι Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Δρυόβουνο

     81Το ακμάζων ανδρικό μοναστήρι βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα επάνω από το Δρυόβουνο σε απομονωμένη τοποθεσία. Η ίδρυσή του ανάγεται στο έτος 1592, ενώ η αγιογράφησή του ολοκληρώθηκε το 1652. Ο ναός ιστορήθηκε από το ζωγράφο Νικόλαο από το Λινοτόπι, ενώ ειδικά ο νάρθηκας από τον Αργύρη Κριμνιώτη. Εδώ έφτασε ο Αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος αφού κήρυξε, επιδόθηκε στην περιποίηση των μοναχών που ασθενούσαν λόγω επιδημίας. Έφερε νερό από τη διπλανή πηγή, τέλεσε αγιασμό, έδωσε στους μοναχούς να πιούν και εκείνοι θεραπευτήκαν. Έκτοτε το νερό αυτό χαρακτηρίζεται ως αγίασμα και στο σημείο από όπου αναβλύζει έχει διαμορφωθεί το παρεκκλήσι του Αγ. Κοσμά.

Κατά τις εμπόλεμες περιόδους το μοναστήρι προσέφερε πολλά στον τοπικό πληθυσμό. Αποτέλεσε αποθήκη πολεμοφοδίων και ορμητήριο διαφόρων οπλαρχηγών. Εδώ κατέφυγαν ο αδελφός του Ρήγα Φεραίου, Δημήτριος, ο Καπετάν Βάρδας και ο Παύλος Μελάς. Το έτος 1943 πυρπολήθηκε από τους Ιταλούς εισβολείς μαζί με τα ιστορικής σημασίας αρχεία του. Η ανακαίνισή του άρχισε το 1996 με πρωτεργάτη ηγούμενο τον Αρχιμανδρίτη πατέρα Στέφανο Ρήνο και με την προσωπική εργασία των μοναχών και των προσκυνητών του. Το προαύλιο προσφέρει αίσθηση ηρεμίας και ανυπέρβλητη θέα προς το Βόιο και την Καστοριά.

end faq

Αξίζει επισης να αναφερθούν και να επισκεφτείτε τον  Άγιο Δημήτριο Κορυφής ,που ο Κοσμάς ο Αιτωλός θεμελίωσε το 1777 (η σημερινή επιβλητική εκκλησία είναι του 1912), στην πλατεία του Δρυόβουνου βρίσκεται ο Άγιος Μηνάς. Στον λόφο του Γολγοθά, στην εκκλησία του Αγίου Λογγίνου (ο Ρωμαίος αξιωματικός που φρουρούσε το σώμα του Εσταυρωμένου βαφτίστηκε χριστιανός) τελείται κάθε  Μεγάλη Παρασκευή η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης.

 42Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα  περίτεχνα πέτρινα  σκαλιστά εικονοστάσια που βρίσκονται διάσπαρτα στην περιοχή της Δ.Ε Τσοτυλίου  και είναι τάματα των μαστροκαλφάδων του Βοϊου